Tại sao ba mẹ đã cho con học tiếng Anh từ sớm, tốn không ít tiền và công sức, mà con vẫn chưa tự nói được một câu?
Tại sao tối nào cũng phải ép con ngồi vào, con chán, ba mẹ mệt, mà sáng hôm sau lại bắt đầu lại từ đầu?
Và tại sao ba mẹ cứ nghĩ tiếng Anh mình không đủ tốt để đồng hành cùng con, trong khi chính ba mẹ mới là người con cần nhất?
Ba mẹ thương mến,
Ngày trước mình cũng y như ba mẹ bây giờ vậy. Hồi con mình còn nhỏ, mình dạy con tiếng Anh theo cách duy nhất mình biết, cách mình đã được học và cũng là cách mình đã dạy hàng trăm học sinh trước đó. Mình mua flashcard về, chỉ từng tấm hình cho con, đọc từ, lặp đi lặp lại rồi yêu cầu con đọc theo. Con nhìn mình, mặt ngơ ngác, không hiểu mẹ đang làm gì. Thi thoảng con cũng lặp lại chiều ý mẹ, nhưng rồi lại quay đi chơi. Mình biết mình đang làm sai, chỉ là không biết sai ở đâu.
Một dịp rất tình cờ, mình đưa cả gia đình sang Đức. Lúc đó con 3 tuổi, chưa biết một chữ tiếng Đức nào. Ngày đầu tiên đi nhà trẻ về, con nói: "Mẹ ơi, cô nói gì con không hiểu." Mình thương con lắm, chỉ biết nói: "Ừ, con cố gắng, từ từ sẽ quen con ạ!"
Vậy mà chỉ khoảng 2 tháng sau, con bắt đầu nghe và nói tiếng Đức. Mình vẫn còn nhớ cảm giác lúc đó, vừa ngạc nhiên vừa thú vị khi thấy con làm được điều tưởng không thể. Con không hề có bài tập, không ai ngồi dạy con từng từ. Mình cũng không làm gì đặc biệt cả. Lúc đó mình chỉ nghĩ đơn giản: "À, sống ở nước ngoài lâu thì nói được thôi", rồi bỏ qua.
Cho đến một ngày, có một chị phụ huynh bạn cùng lớp con mình rủ đưa con đi học thử một lớp tiếng Anh gần nhà. Chị là người Tây Ban Nha, có chồng người Anh. Mình ngạc nhiên lắm, tự hỏi: "Ồ, ba của bé đã là người Anh rồi, tại sao chị vẫn đưa bé tới lớp tiếng Anh?" Chị chỉ cười, nháy mắt: "Cứ đến đi, lớp hay lắm, tụi nhỏ thích lắm!"
Thế là mình đi. Và mình ngồi quan sát.
Lớp nhà trẻ tại Đức đồ vật thật, không flashcard, không bảng đen
Trong lớp không có bàn ghế, không có bảng đen. Cô giáo ngồi dưới đất, quây vòng tròn với các con. Cô hát, tổ chức trò chơi, dùng đồ vật thật, tình huống thật, tất cả gắn liền với nhau trong ngữ cảnh cụ thể. Và cô nói 100% tiếng Anh xuyên suốt.
Các con học rất hào hứng. Mình đoán chắc các con không hiểu hết đâu, nhưng các con vẫn theo lớp, hưởng ứng, bắt đầu lặp lại các câu tiếng Anh.
Mình nhớ lúc đó mình vỡ òa cảm xúc vui mừng, hạnh phúc vì mình đã tìm ra câu trả lời.
Mình nhìn vào lớp học và bỗng nhớ lại những ngày đầu con đi nhà trẻ Đức. Cùng một bản chất. Con được sống trong tiếng Đức mỗi ngày, từ lúc đến trường đến lúc về, qua các hoạt động, trò chơi, sinh hoạt bình thường. Không ai dạy từng từ. Con chỉ được nhúng mình vào đó. Và con bật nói.
Rồi mình nhớ ra một điều còn đơn giản hơn nữa.
Ba mẹ đã dạy con tiếng Việt như thế nào? Ba mẹ chỉ sống, nói chuyện, yêu thương con bằng tiếng Việt mỗi ngày. Không ai ngồi dạy từng từ, không flashcard, không bài tập. Vậy mà con tự nói được.
Không phải kỳ diệu đâu ba mẹ ơi! Đó chỉ là cách não bộ của con hoạt động thôi.
Tiếng Anh cũng vậy. Não bộ trẻ không phân biệt đây là tiếng Việt hay tiếng Anh. Nó chỉ cần một thứ: được nghe đủ, trong ngữ cảnh có ý nghĩa, đủ lâu, rồi tự xử lý phần còn lại.
Khi đã thông suốt điều đó, mình bắt đầu lại. Mình nói tiếng Anh với con trong mọi sinh hoạt: lúc đưa con đi học, lúc tắm cho con và lúc cùng con ăn. Mặc dù con chưa nói lại nhưng mình không lo nữa, vì mình đã hiểu rằng con đang nghe và đang thẩm thấu.
Cũng như cách con học tiếng Việt từ nhỏ, mình đã từng nói chuyện với con rất nhiều. Con chỉ nghe thôi, nhưng đến một ngày thì con tự nói ra. Với tiếng Anh cũng đúng như vậy thật.
Rồi một ngày, con tự bật ra nói tiếng Anh với mình và mình rất hạnh phúc vì mình đã thấy được kết quả. Kết quả ấy giống y như lúc con bật nói tiếng Việt đầu tiên, cũng giống như lúc mình nghe con nói tiếng Đức đầu tiên. Con nói tiếng Anh cũng tự nhiên như thế.
Rồi con tự đòi đọc sách tiếng Anh trước giờ đi ngủ. Tự lấy sách ra. Không cần mẹ hỏi hay nhắc.
Ba mẹ thấy không, điều kỳ diệu đã đến, nhưng nó đến rất đơn giản và rất tự nhiên. Không phải vì con đặc biệt, cũng không phải vì ba mẹ cần giỏi tiếng Anh đâu, mà chỉ là vì đúng cách thôi.
Nếu ba mẹ đang có cảm giác "con học mãi mà không nói được", thì không phải do ba mẹ hay do con, mà chỉ là chưa ai chỉ cho ba mẹ biết não bộ của trẻ thật sự cần gì. Mình thực sự không muốn ba mẹ mất thêm thời gian để tìm ra điều mà mình đã mất rất nhiều năm mới hiểu được.
Vì có một điều mình biết chắc...
